THÁNH TÔMA AQUINÔ: MỐI LIÊN HỆ GIỮA TRIẾT HỌC VÀ THẦN HỌC, VÀ TÍNH THỜI SỰ CỦA THẦN HỌC LUÂN LÝ

THÁNH TÔMA AQUINÔ: MỐI LIÊN HỆ GIỮA TRIẾT HỌC VÀ THẦN HỌC

XBVN – Bài giáo lý của Đức Bênêđictô XVI, trong buổi tiếp kiến chung tại quảng trường thánh Phêrô, hôm 16/06/2010, tiếp tục trình bày về thánh Tôma Aquinô, « một thần học gia có thế giá đến đỗi việc nghiên cứu tư tưởng của ngài đã được Công đồng Vatican II khuyến khích mạnh mẽ (Optatam totius, Gravissimum educationis) », sau việc đức Lêo XIII tuyên bố ngài làm bổn mạng của các đại học Công giáo vào năm 1880.

Thánh Tôma là điểm gặp gỡ giữa triết học và thần học. Vào thời ngài, một mặt, theo triết học Aristote và Platon, và mặt khác, theo suy tư của các Giáo phụ, vấn đề nền tảng là biết liệu triết học thuần lý được soạn thảo không biết đến Chúa Kitô có tương thích với triết học được soạn thảo theo Chúa Kitô và đức tin. Hay liệu chúng có loại trừ nhau không… Thánh Tôma đã xác tín về sự tương thích của chúng. Đối với ngài, triết học được soạn thảo mà không biết đến Chúa Kitô thì đã báo hiệu ánh sáng của Chúa Giêsu bổ túc cho nó. Thánh Tôma canh tân bằng cách vừa cho thấy sự độc lập của hai tư tưởng nhưng vừa còn cho thấy sự tương quan giữa triết học và thần học ».

Đức Thánh Cha cho thấy, đối với thánh Tôma, « đức tin củng cố, sáp nhập và soi sáng phần chân lý được thủ đắc bởi tư tưởng con người. Sự tin tưởng mà ngài dành cho hai dụng cụ hiểu biết là đức tin và lý trí, chứng minh rằng chúng xuất phát từ cùng một nguồn mạch chân lý tuyệt đối, Ngôi Lời thần linh hoạt động trong công trình tạo dựng cũng như trong công trình cứu chuộc ».

Thánh Tôma đã thiết lập những nguyên tắc  của hai phương pháp tri thức. « Lý trí thừa nhận một chân lý bằng vào sự hiển nhiên nội tại của nó, đang khi đức tin chấp nhận một chân lý trên nền tảng của Lời mạc khải duy nhất. Sự phân biệt bảo đảm quyền tự trị của các khoa học nhân văn cũng như các khoa học thần học. Nhưng nó không hệ tại một sự tách rời nhưng là một sự hợp tác. Trên thực tế, đức tin bảo vệ lý trí khỏi mọi cám dỗ nghi ngờ về khả năng của mình. Nó kích thích lý trí để mở ra cho những chân trời rộng lớn hơn…Mặt khác, lý trí và những phương pháp tiếp cận của nó có thể phục vụ cho đức tin dưới ba mặt, mà thánh Tôma tóm tắt như sau : chứng minh những nền tảng của đức tin, giải thích các chân lý đức tin bằng những so sánh, đẩy lui những phản đối chống lại đức tin. Toàn bộ lịch sử của thần học hệ tại ở việc thực thi phương pháp này của trí tuệ, mà cho thấy tính có thể hiểu được của đức tin, sự mạch lạc và sự hài hòa nội tại của nó, tính hợp lý của nó và khả năng của nó phát triển sự thiện của con người. Sự xác đáng của những lý luận thần học và ý nghĩa hiện thực của chúng được xây dựng nền tảng trên ngôn ngữ thần học mà, đối với thánh Tôma, trước tiên là loại suy. Loại suy thừa nhận những sự hoàn hảo chung nơi Thiên Chúa và nơi thế giới thụ tạo ». Thánh Tôma đã xây dựng nền tảng học thuyết loại suy của ngài « trên một lối lập luận hoàn toàn thần học, và trên sự kiện rằng Thiên Chúa, chính Ngài đã nói trong sự Mạc khải, rằng Ngài đã nói với chúng ta và cho phép chúng ta nói về Ngài ». Nó giúp chúng ta vượt quá một số những phản đối của chủ nghĩa vô thân đương đại mà đối với nó ngôn ngữ tôn giáo thiếu đi tính khách quan, và chủ trương rằng chỉ có một giá trị chủ quan, thậm chí chỉ là cảm xúc mà thôi. Với giáo huấn của thánh Tôma, thần học khẳng định rằng ngôn ngữ tôn giáo, dầu có giới hạn, vẫn có một ý nghĩa mà, theo cách của một mũi tên, hướng đến thực tại đầy ý nghĩa. »

Đối với Đức Thánh Cha, thần học luân lý cũng rất mang tính thời sự. Ngài khẳng định : « Những đức tính của con người, đối thần và luân lý, được bén rễ sâu trong bản tính con người. Ân sủng đồng hành, nâng đỡ và thúc đẩy sự dấn thân luân lý, nhưng thánh Tôma cho rằng mọi người, tin hay không tin, đều được mời gọi nhận ra những đòi hỏi của bản tính con người, được diễn tả bằng luật bản nhiên. Họ được kêu gọi dựa vào đó trong việc trình bày những luật lệ đến từ các thẩm quyền dân sự để điều chỉnh đời sống xã hội. Khi luật bản nhiên và trách nhiệm phát xuất từ đó bị chối bỏ, thì con đường sẽ được mở ra cho chủ nghĩa tương đối luân lý cá nhân cũng như cho chủ nghĩa toàn trị chính trị. Việc bảo vệ nhân quyền và việc khẳng định giá trị tuyệt đối của các nhân vị bao hàm một nền tảng là chính luật bản nhiên, được phú cho những giá trị bất khả bàn cãi ».

Đức Thánh Cha kết luận rằng Thánh Tôma « đề nghị cho chúng ta một quan niệm về lý trí con người rộng lớn và đầy tin tưởng. Rộng lớn vì không bị hạn chế vào cái được goi là lý trí thực nghiệm và khoa học, và mở ra cho hữu thể toàn thể cũng như cho những vấn đề sâu xa của cuộc sống con người. Tin tưởng bởi vì lý trí con người, được soi sáng bởi đức tin Kitô giáo, sẽ thăng tiến một nền văn mình nhìn nhận phẩm giá của nhân vị, tính bất khả xâm phạm của các quyền và nghĩa vụ của nhân vị ».

Theo VIS

 

About these ads
%d bloggers like this: